در کارخانههای تزریق پلاستیک، واژه «تسمه دینام و پروانه» عمدتاً به تسمههایی اشاره دارد که نیروی محرکه موتورهای الکتریکی را به پمپهای هیدرولیک، گیربکسهای اکسترودر و یا فنهای غولآسای برجهای خنککننده (Chiller) منتقل میکنند.
در این صنعت، به دلیل وجود گرمای مداوم و روغنهای هیدرولیک، انتخاب جنس تسمه بسیار حساستر از صنایع دیگر است. در ادامه انواع این تسمهها را بر اساس کاربرد بررسی میکنیم:
۱. تسمههای V-Belt (ویشکل)؛ قهرمانان پمپهای هیدرولیک
در دستگاههای تزریق پلاستیک قدیمی و میانرده، موتورهای الکتریکی بزرگ برای چرخاندن پمپ هیدرولیک از این تسمهها استفاده میکنند.
انواع متداول: SPC، SPB و مدلهای دندهای مثل XPB و XPC.
چرا دندهای؟ چون در محیط بسته دستگاه تزریق، دما بالا میرود و تسمههای دندهای به دلیل سطح تماس بیشتر با هوا، خنکتر میمانند و عمر بیشتری دارند.
۲. تسمههای چندخطی (Banded Belts)؛ مخصوص آسیابها
آسیابهای پلاستیک (Crusher) که قطعات ضایعاتی را خرد میکنند، ضربات ناگهانی و لرزش بسیار شدیدی دارند.
ویژگی: این تسمهها از چسبیدن چند تسمه V-شکل به هم ساخته شدهاند.
مزیت: مانع از «چپ کردن» یا بیرون پریدن تسمه از روی فولی در هنگام برخورد تیغه با پلاستیکهای سخت میشوند.
۳. تسمههای تایمینگ (Timing Belts)؛ در بازوهای رباتیک و سروو موتورها
در دستگاههای تزریق مدرن که مجهز به Robot Take-out (برای برداشتن قطعه از روی قالب) هستند، از تسمه تایم استفاده میشود.
دقت: این تسمهها به دلیل دندانهدار بودن، لغزش صفر دارند و اجازه میدهند ربات با دقت میلیمتری قطعه را جابهجا کند.
جنس: معمولاً از پلیاورتان با هسته استیل (Steel Cord) برای تحمل شتابهای بالا.
۴. تسمههای شیاردار (Poly-V)؛ برای اکسترودرها و چیلرها
در خطوط تولید لوله یا نایلون (اکستروژن)، برای انتقال قدرت نرم و بدون صدا از موتورهای دور بالا به گیربکس، از تسمههای شیاردار (مثل سری PK یا PL) استفاده میشود.
مزیت: این تسمهها پهنتر و نازکتر هستند و حرارت را بسیار سریعتر دفع میکنند.
نکات حیاتی برای محیط تزریق پلاستیک
مقاومت در برابر روغن (Oil Resistant): در دستگاههای هیدرولیک، نشت روغن یک امر رایج است. تسمههای معمولی در تماس با روغن متورم و شل میشوند. حتماً از تسمههایی با گرید Antistatic & Oil Resistant استفاده کنید.
تحمل دما: دمای اطراف سیلندر و ماردون بالاست. اگر تسمه نزدیک به بخش گرمکن (Heater) است، تسمههای معمولی به سرعت خشک شده و ترک میخورند.
تسمه پروانه چیلر: در برجهای خنککننده (Cooling Tower)، تسمهها در معرض رطوبت ۱۰۰ درصد هستند. در اینجا استفاده از تسمههای با کیفیت که در برابر رطوبت دچار افتادگی (Sinking) نمیشوند، حیاتی است تا دمای قالب همیشه ثابت بماند.
