در کارخانههای تولید کاغذ، به دلیل ابعاد بزرگ دستگاهها و شرایط محیطی خاص (دما و رطوبت بسیار بالا)، تسمههای انتقال نیرو (که در اصطلاح عامیانه به آنها تسمه دینام و پروانه میگویند) باید استانداردهای بسیار بالاتری نسبت به صنایع دیگر داشته باشند.
در ادامه، انواع تسمههایی که در بخشهای مختلف یک کارخانه کاغذسازی (از خمیرسازی تا خشککن و برش) استفاده میشوند را دستهبندی کردهام:
۱. تسمههای V شکل (V-Belts) - پرکاربردترین در دینامها
این تسمهها مسئول انتقال قدرت از الکتروموتورهای بزرگ به پمپهای هیدرولیک، همزنهای خمیر و فنهای خنککننده هستند.
تسمههای اسپشیال (Wedge Belts): با کدهای SPC ،SPB ،SPA شناخته میشوند. این تسمهها قدرت انتقال نیروی بسیار بالاتری نسبت به مدلهای قدیمی دارند و در دستگاههای سنگین کاغذسازی (مثل پัลپرها) استفاده میشوند.
تسمههای دندهای (Raw Edge Cogged): با کدهای XPC ،XPB و غیره. به دلیل داشتن دنده، بهتر دور پولی (Pulley) میپیچند، کمتر داغ میشوند و برای فنهای بزرگ تهویه سوله تولید که دائم روشن هستند، عالیاند.
۲. تسمههای شیاردار (Poly-V Belts)
این تسمهها جایگزین مدرن تسمه پروانههای معمولی هستند. در بخشهایی که نیاز به سرعت بالا و لرزش کم است (مثل بخش پرس یا درایوهای ثانویه)، از این نوع استفاده میشود.
مزیت: حذف لرزش در سرعتهای بالا که برای جلوگیری از پاره شدن ورق کاغذ حساس است.
۳. تسمههای تایمینگ (Timing Belts)
در بخش نهایی کارخانه یعنی برش (Slitting) و بستهبندی، زمانبندی دقیق حرف اول را میزند.
جنس: معمولاً از پلیاورتان با لایه ضد سایش. این تسمهها اجازه نمیدهند تیغههای برش حتی یک میلیمتر جابهجا شوند.
۴. تسمههای تخت انتقال نیرو (Flat Belts)
در دستگاههای قدیمیتر کاغذسازی و یا در بخشهایی که پولیها قطر بسیار کمی دارند، از تسمههای تخت با لایه چرمی یا پلیآمید استفاده میشود. این تسمهها در برابر شوکهای ناگهانی موتور بسیار مقاوم هستند.
چالشهای خاص محیط کاغذسازی (نکات فنی)
در انتخاب تسمه برای این کارخانهها باید به سه فاکتور حیاتی دقت کنید:
مقاومت در برابر رطوبت: به دلیل بخار آب فراوان در سالن تولید، تسمه نباید لیز بخورد. تسمههای با روکش پارچهای مخصوص (Wrapped) در اینجا بهتر عمل میکنند.
تحمل حرارت (Heat Resistance): در بخش خشککن (Dryer)، دمای محیط بسیار بالاست. استفاده از تسمههایی با جنس EPDM که تا ۱۲۰ درجه سانتیگراد را تحمل میکنند، الزامی است.
آنتیاستاتیک بودن: اصطکاک تسمه تولید الکتریسیته ساکن میکند که در کنار پودر کاغذ میتواند خطر آتشسوزی ایجاد کند. حتماً از تسمههای دارای گواهی Anti-static استفاده شود.
