تسمهها در صنعت نفت، به ویژه در تجهیزاتی مانند جکهای نفتی (Pump Jacks)، پمپهای گل (Mud Pumps) و ژنراتورها (دینام)، نقش حیاتی در انتقال قدرت ایفا میکنند. به دلیل شرایط سخت محیطی (گرما، روغن و گرد و غبار)، این تسمهها باید از استانداردهای خاصی پیروی کنند.
در ادامه، انواع اصلی تسمههای مورد استفاده در چاههای نفت و تجهیزات جانبی آنها آورده شده است:
۱. تسمههای ویشکل (V-Belts)
رایجترین نوع تسمه در یونیتهای پمپاژ چاه نفت هستند. شکل ذوزنقهای آنها باعث میشود در شیار پولی قفل شده و قدرت زیادی را منتقل کنند.
تسمههای کلاسیک (Classical): با کدهای A، B، C، D و E شناخته میشوند. در یونیتهای پمپاژ کوچک تا متوسط کاربرد دارند.
تسمههای باریک (Narrow V-Belts): با کدهای 3V، 5V و 8V شناخته میشوند. این تسمهها برای انتقال بارهای سنگینتر در فضای کوچکتر طراحی شدهاند و در دکلهای حفاری بسیار رایج هستند.
تسمههای دندانهدار (Cogged V-Belts): مانند BX یا 5VX. دندانههای زیر تسمه انعطافپذیری را بالا برده و به خنک شدن تسمه در حین کار در دمای بالای بیابان کمک میکند.
۲. تسمههای چندخطی یا به هم چسبیده (Banded V-Belts)
در چاههای نفت بزرگ که لرزش یونیت پمپاژ زیاد است، تسمههای تکی ممکن است از روی پولی بپرند.
ساختار: چند تسمه ویشکل که از پشت توسط یک لایه لاستیکی به هم متصل شدهاند.
کاربرد: پمپهای گل (Mud Pumps) و جکهای نفتی سنگین. این تسمهها پایداری بسیار بالایی دارند و از لرزش جلوگیری میکنند.
۳. تسمه دینام و فن (Alternator & Fan Belts)
این تسمهها معمولاً در موتورهای احتراق داخلی (دیزلی یا گازسوز) که برق دکل یا پمپ را تأمین میکنند، استفاده میشوند:
تسمههای شیاری (Serpentine Belts): در موتورهای مدرنتر، یک تسمه پهن و شیاردار (PK) همزمان دینام، فن خنککننده و پمپ آب را میچرخاند.
تسمه پروانه (Fan Belt): در موتورهای قدیمیتر، تسمههای ویشکل تکی یا جفتی فقط وظیفه چرخاندن پروانه رادیاتور را برای خنککاری موتور بر عهده دارند.
ویژگیهای ضروری برای محیط چاه نفت
تسمههایی که در این حوزه استفاده میشوند باید دارای استانداردهای زیر باشند:
مقاومت در برابر روغن (Oil Resistant): چون احتمال نشت مواد نفتی روی تسمه زیاد است.
ضد الکتریسیته ساکن (Anti-Static): برای جلوگیری از ایجاد جرقه در محیطهای حساس به انفجار (استاندارد API).
تحمل دمای بالا: برای کارکرد مداوم در زیر آفتاب و گرمای موتور.
