انواع اصلی تسمههای مورد استفاده برای پمپ آب صنعتی و همچنین در کاربردهای انتقال نیرو مانند دینام یا پروانه صنعتی، بر اساس شکل مقطع و ساختار آنها طبقهبندی میشوند:
۱. تسمههای V شکل (V-Belts)
این نوع تسمهها رایجترین نوع در کاربردهای صنعتی و پمپهای آب هستند و به دلیل شکل ذوزنقهای (شبیه حرف V) خود شناخته میشوند. این طراحی باعث میشود تسمه با دیوارههای جانبی شیارهای پولی درگیر شود که اصطکاک و قابلیت انتقال نیرو را به شدت افزایش میدهد و مشکل لغزش را تا حد زیادی برطرف میکند.
زیرمجموعههای مهم تسمههای V شکل:
تسمههای V شکل کلاسیک (مانند A، B، C، D، E): اینها استانداردترین مقاطع هستند که نسبت ارتفاع به عرض متفاوتی دارند.
تسمههای V شکل باریک (Narrow V-Belts) (مانند SPZ، SPA، SPB، SPC): این تسمهها به دلیل نسبت ارتفاع به عرض مطلوبتر، امکان انتقال نیروی بیشتر در فضای کمتر و با کارایی بالاتر را فراهم میکنند و اغلب برای پمپهای صنعتی که نیاز به انتقال نیروی سنگین دارند، استفاده میشوند.
تسمههای دندانهدار یا آجدار (Cogged V-Belts): در قسمت زیرین خود دارای بریدگی یا دندانه هستند. این دندانهها انعطافپذیری تسمه را افزایش میدهند و به آن اجازه میدهند روی پولیهای کوچکتر با شعاع خمش کمتری کار کند، که در نتیجه اتلاف انرژی خمشی کاهش یافته و انتقال حرارت بهتری انجام میشود.
۲. تسمههای چند شیار (Multi-Groove / Poly-V / Ribbed Belts)
این نوع تسمهها ترکیبی از مزایای تسمههای تخت و تسمههای V شکل هستند و با نامهای تسمه آجدار، پلی-وی یا چند خطی نیز شناخته میشوند.
ساختار: دارای یک سطح صاف خارجی شبیه به تسمه تخت و چندین شیار طولی V شکل در سطح داخلی هستند.
مزیت: سطح تماس بسیار بالایی با پولی ایجاد میکنند، امکان استفاده از پولیهای کوچکتر را میدهند و به دلیل ضخامت کم انعطافپذیری زیادی دارند. این تسمهها برای درایوهایی که باید نیروی محرکه را به چندین لوازم جانبی (مانند دینام، پمپ آب، کمپرسور و فرمان هیدرولیک) منتقل کنند (مانند تسمه دینام یا تسمه پروانه در خودروهای مدرن و برخی تجهیزات صنعتی) بسیار رایج هستند.
۳. تسمههای تایمینگ (Timing Belts / Toothed Belts)
این تسمهها اگرچه به طور مستقیم با عنوان "تسمه دینام" یا "تسمه پروانه" در پمپهای آب رایج نیستند، اما میتوانند پمپ آب را به حرکت درآورند، به ویژه در کاربردهایی که پمپ بخشی از سیستم زمانبندی موتور است (مثلاً در برخی موتورها پمپ آب توسط تسمه تایم به حرکت در میآید).
ساختار: دارای دندانههایی هستند که در شیارهای پولیهای دندانهدار چفت میشوند.
عملکرد: انتقال قدرت را بدون لغزش انجام میدهند که برای همگامسازی (زمانبندی دقیق) حرکت قطعات ضروری است.
۴. تسمههای تخت (Flat Belts)
این تسمهها یکی از قدیمیترین انواع تسمهها هستند که سطح مقطع مستطیلی دارند.
کاربرد در پمپ: اگرچه استفاده از آنها در پمپهای مدرن نسبت به تسمههای V شکل کمتر است، اما به دلیل راندمان کاری بالا (به دلیل خم شدن آسانتر)، صدای کم و توانایی کار در فواصل طولانی بین دو محور، همچنان در برخی ماشینآلات صنعتی و پمپهای آب خاص به کار میروند.
